Gwefan llywodraeth y DU

Nodwch fod gan y wefan hon system allweddumynediad llywodraeth y DU

Gwasanaethau cyhoeddus i gyd yn un lle

Trefn llywio pennaf

Cyfiawnder troseddol

Mae’r troseddau mwyaf difrifol, megis llofruddiaeth, ymosodiad, lladrad neu dreisio yn dod dan gyfraith droseddol.  Mae’r cyfreithiau hyn yn cael eu gorfodi gan yr heddlu a’r llysoedd ac os byddwch yn eu torri mae'n bosib y bydd yn rhaid i chi wynebu canlyniadau difrifol iawn, gan gynnwys cyfnod yn y carchar.

Y broses erlyn

Os bydd yr heddlu’n eich cyhuddo o gyflawni trosedd, byddant yn trosglwyddo’r wybodaeth am yr achos i Wasanaeth Erlyn y Goron. Bydd Gwasanaeth Erlyn y Goron yn eich erlyn yn y llys os yw’n credu bod yna ddigon o dystiolaeth i’ch profi’n euog, ac os yw’n credu bod hynny er budd y cyhoedd.

Gelwir troseddau llai difrifol yn droseddau ‘diannod’, a dim ond mewn Llys Ynadon y gellir cynnal treialon ar gyfer achosion o’r fath. Gelwir troseddau mwy difrifol, megis llofruddiaeth, dynladdiad a lladrad yn droseddau ‘ditiadwy yn unig’, ac mae'n rhaid i dreialon mewn achosion felly gael eu cynnal yn Llys y Goron, gyda barnwr a rheithgor.

Gall rhai troseddau fynd i’r naill lys neu'r llall. Bydd y rhain yn cael eu trin fel troseddau diannod oni bai fod yr ynad yn penderfynu eu bod yn fwy addas ar gyfer Llys y Goron, neu os ydych chi am i’r treial gael ei gynnal yn Llys y Goron.

Treialon troseddol

Fel arfer, cynhelir treialon troseddol mewn llysoedd agored. Mae hyn yn golygu bod gan aelodau o'r wasg a'r cyhoedd hawl i weld a chlywed beth sy’n digwydd.

Yn ôl y gyfraith, os ydych chi'n cael eich cyhuddo o gyflawni trosedd, rydych yn ddieuog oni bai fod yr erlyniad yn profi eich bod yn euog ‘y tu hwnt i amheuaeth resymol’. Fodd bynnag, os byddwch yn cyfaddef eich bod yn euog, bydd y treial yn dod i ben a bydd y barnwr yn penderfynu pa gosb yr ydych yn ei haeddu.

Rheithgorau mewn achosion troseddol

Bydd aelodau’r rheithgor yn cael eu dewis ar hap oddi ar y Gofrestr Etholiadol ac yn mynychu’r llys am bythefnos neu dros gyfnod y treial. Ym mhob achos, bydd y barnwr yn gwneud penderfyniadau am y deddfau sy’n gysylltiedig, yn crynhoi’r achos ar gyfer y rheithgor ac yna naill ai’n eich rhyddhau neu’n eich dedfrydu.

Mae’r rheithgor yn annibynnol ar y barnwr ac ar y llys. Y 12 aelod o’r rheithgor sy’n gyfrifol am benderfynu beth sy’n wir, a beth sydd ddim yn wir, o’r wybodaeth a gânt yn y llys. Gall y rheithfarn fod yn 'euog' neu'n 'ddieuog'.

I gael mwy o wybodaeth am wasanaeth rheithgor a rôl rheithiwr, dilynwch y ddolen isod.

Cyfiawnder troseddol yn yr Alban

Ceir dwy drefn ar gyfer troseddau yn yr Alban: ‘difrifol’ (solemn) a ‘diannod’ (summary).

Achosion difrifol

Mae'r achosion mwyaf enbyd yn dod dan y drefn ar gyfer achosion difrifol, ac yn cynnwys treial gerbron barnwr neu siryf, a rheithgor yn bresennol. Yn yr Alban, bydd y rheithgor yn cynnwys 15 unigolyn a gallant benderfynu ar reithfarn pan fydd wyth neu ragor ohonynt yn cytuno.

Gellir cael tair rheithfarn: 'euog', 'dieuog', neu 'heb brofi'. Mae ‘heb brofi’ yn golygu bod y rheithgor wedi penderfynu na ellir profi bod rhywun yn euog.

Achosion diannod

Defnyddir y drefn achosion diannod ar gyfer troseddau llai difrifol. Maent yn cynnwys treial gan siryf heb reithgor, neu gan ynad a fydd o bosib yn gwrando’r achos gyda dau ynad arall.

I gael mwy o wybodaeth am system cyfiawnder a llysoedd yr Alban, dilynwch y ddolen isod.

Cyfiawnder troseddol yng Ngogledd Iwerddon

Swyddfa Gogledd Iwerddon sy’n ymdrin â chyfraith droseddol, yr heddlu a’r drefn gosbi, a’r Gwasanaeth Erlyniadau Cyhoeddus sy’n gyfrifol am bob achos troseddol.

I gael mwy o wybodaeth am gyfiawnder troseddol yng Ngogledd Iwerddon, dilynwch y ddolen isod.

A oedd yr wybodaeth hon yn ddefnyddiol?

Wrth feddwl am beth yr ydych newydd ei ddarllen, pa mor ddefnyddiol oedd yr wybodaeth i chi?
Wrth feddwl am beth yr ydych newydd ei ddarllen, pa mor ddefnyddiol oedd yr wybodaeth i chi?
Terfyn o 500 nod

Pam rydyn ni'n gofyn am yr wybodaeth hon?

  • Hoffem gael eich barn ynghylch safon a defnyddioldeb ein tudalennau
  • Bydd eich sylwadau yn ein helpu i wella ein tudalennau
  • Byddant hefyd yn helpu gyda datblygiad Directgov yn y dyfodol
  • Bydd dweud eich barn yn helpu i sicrhau ein bod ni'n rhoi'r gwasanaeth gorau oll i chi

Allweddumynediad llywodraeth y DU