| |
Crynodeb
gweithredol
Mae
newidiadau’n cael eu gwneud i drefn y Tribiwnlysoedd Cyflogaeth er mwyn
gwella’r gwasanaeth a roir. Mae’r newidiadau’n deillio o ddarpariaethau
Deddf Cyflogaeth 2002, argymhellion Tasglu’r System Tribiwnlysoedd Cyflogaeth,
ac o awgrymiadau’r Llywyddion Tribiwnlysoedd Cyflogaeth (ar gyfer Cymru a
Lloegr, a’r Alban) i helpu i wneud i’r drefn redeg yn fwy esmwyth.
Y
diwygiadau allweddol sy’n cael eu cynnig yw’r canlynol:
- Bwriedir
ailwampio’r Rheolau Gweithredu er mwyn iddynt ddilyn patrwm mwy rhesymegol
a chael eu mynegi mewn iaith syml i wneud y system yn haws ei defnyddio.
Caiff y newid hwn ei ategu drwy gyflwyno ffurflenni hawlio ac ymateb safonol
y bydd eu defnyddio’n orfodol o Ebrill 2005 ymlaen. Bydd y ffurflenni hyn
– y cynhelir ymgynghoriad cyhoeddus ar wahân yn eu cyswllt – yn gofyn
am wybodaeth fanylach ymlaen llaw i helpu’r partďon, a’r tribiwnlys, i
ddeall achosion.
- Bwriedir
pennu’n fwy caeth yr amgylchiadau lle gall atebydd gael estyniad amser i
gyflwyno ffurflen ymateb (y term symlach newydd am yr hyn a elwir ar hyn o
bryd yn hysbysiad ymddangos).
- Bydd trefniadau rhag-dderbyn newydd i “nithio” honiadau ac ymatebion
(am un neu ragor o nifer o resymau penodol) na ddylent gael bwrw ymlaen.
- Bwriedir i ddyletswydd ACAS i gymodi gael ei chyfyngu i gyfnod penodedig
yn y mwyafrif o achosion, er mwyn annog y partďon i ddod i gytundeb mewn da
bryd yn hytrach nag ychydig cyn gwrandawiad y Tribiwnlys. Y cyfnod penodedig hwn fydd naill ai ysbaid fer
o 7 wythnos neu gyfnod safonol o 13 wythnos, gan ddibynnu ar bwnc yr achos.
Ond mewn achosion gwahaniaethu annheg, sy’n tueddu i fod yn arbennig o
gymhleth, bydd dyletswydd ACAS i gymodi yn aros heb gyfyngiad amser.
- Lle nad oes dadlau ynghylch yr achos, bydd y Tribiwnlys yn y dyfodol fel
arfer yn rhoi dyfarniad diofyn yn erbyn yr atebydd heb gynnal gwrandawiad.
- Darperir
pwerau i Lywyddion Tribiwnlysoedd Cyflogaeth roi cyfarwyddyd ymarfer i
sicrhau ymagwedd gyson at faterion trefniadol.
- Gwneir darpariaeth echblyg i achosion gael eu
bwrw o’r neilltu o dan arolwg cyn y gwrandawiad, ond dim ond am y rhesymau
y caiff Tribiwnlysoedd ar hyn o bryd ddileu honiadau neu ymatebion o danynt
y tu allan i arolwg o’r fath. (Mae
rhesymau felly yn cynnwys methiant i gydymffurfio â gorchymyn neu
gyfarwyddyd, neu ymgorffori yn y ffurflen hawlio neu’r ffurflen ymateb
unrhyw beth athrodus, afresymol neu flinderus, neu gynnal y gweithrediadau
mewn dull o’r fath.)
- Bwriedir
gwneud dau newid sylweddol i’r rheolau presennol ynglyn â chostau:
(i) bydd darpariaeth newydd o ran dyfarndaliadau ar gyfer amser
paratoi o dan rai amgylchiadau; a (ii) bydd modd i gynrychiolwyr (ac eithrio
cynrychiolwyr dielw) ennill dyfarndal costau ar sail eu triniaeth eu hun
o’r achos.
-
Bydd
y Rheolau’n gymwys i Brydain Fawr yn ei chrynswth, gan ddisodli’r
Rheolau presennol sydd ar wahân ond yn eu hanfod yn gyfatebol ar gyfer
Cymru a Lloegr, a’r Alban.
Wrth baratoi’r Rheoliadau
drafft diwygiedig, bu’r DTI yn cydweithio’n agos â’r Llywyddion barnwrol,
Gwasanaeth y Tribiwnlysoedd Cyflogaeth ac ACAS.
Mae cynrychiolwyr busnesau a’r undebau llafur hwythau wedi cymryd rhan
yn yr ymgynghori rhagarweiniol.
Yn sgil yr ymgynghori
cyhoeddus hwn, bwriedir gosod y Rheoliadau diwygiedig gerbron y Senedd yng
ngwanwyn 2004 ac iddynt ddod i rym ar 1 Hydref 2004
.
Mae’r darpariaethau drafft
yn rhoi ystyriaeth ac yn ymblethu i’r rheoliadau newydd ar gyfer datrys
anghydfod sy’n cael eu cyflwyno gan y Llywodraeth i annog dod i gytundeb yn y
gweithle cyn mynd gerbron Tribiwnlys.
Bu’r rheoliadau hyn yn destun ymgynghoriad cyhoeddus ffurfiol rhwng
Gorffennaf a Hydref 2003. Mae’r
ddogfen ymgynghori honno i’w gweld yn: www.dti.gov.uk/er/individual/dis_res_consdoc.htm.
Mae’r
Rheoliadau drafft yn cynnwys darpariaeth i gyflwyno cyfnod penodedig ar gyfer
gweithgarwch cymodi ACAS mewn achosion gerbron Tribiwnlysoedd Cyflogaeth.
Mae’r Rheoliadau’n gosod amodau ar gyfer y cymodi yn ystod y cyfnod
penodedig, gan ei gadael hi i ACAS benderfynu o dan ba amgylchiadau y gallai’r
cymodi ddigwydd ar ôl diwedd y cyfnod penodedig.
Mae ACAS wedi cyhoeddi dogfen ymgynghori gyfatebol yn egluro eu polisi
arfaethedig ar gymodi y tu allan i’r cyfnod penodedig ac yn gwahodd sylwadau.
Mae’r ddogfen ar gael ar wefan ACAS www.acas.org.uk.
Mae’r
Llywodraeth hefyd yn bwriadu symleiddio’r rheolau gweithredu cymhleth ar gyfer
achosion Tribiwnlys sy’n ymwneud â gwaith o werth cyfartal.
Byddant yn ymgynghori ynghylch rheolau newydd i ddisodli’r rhai sydd
wedi eu nodi yn Atodlen 3 o Reoliadau Tribiwnlysoedd Cyflogaeth 2001.
Y bwriad yw trefnu i’r rheolau hyn ddod i rym yr un pryd â’r
Rheoliadau Tribiwnlysoedd Cyflogaeth newydd a’r prif Reolau Gweithredu
sydd wedi eu nodi yn Atodlen 1 (sef pwnc y drefn ymgynghori bresennol).
Gellir cael manylion pellach gan yr Uned Merched a Chydraddoldeb: www.womenandequalityunit.gov.uk.
|
