This snapshot, taken on
02/05/2013
, shows web content acquired for preservation by The National Archives. External links, forms and search may not work in archived websites and contact details are likely to be out of date.
 
 
The UK Government Web Archive does not use cookies but some may be left in your browser from archived websites.

Yn yr adran hon...

Beth sy'n newdd?

Prynu, gwerthu neu freinio tir

Diwygiwyd Medi 2012 - mae'r adran hon o'r wefan yn grynodeb ac nid yw'n disodli ein canllaw craidd Gwerthiannau, prydlesi, trosglwyddiadau neu forgeisiau: Yr hyn y mae angen i ymddiriedolwyr wybod am waredu tir elusennau (CC28). Nid oes unrhyw newid polisi.

Mae tir elusennau yn faes cymhleth, wedi'i reoli gan gyfreithiau a rheoliadau gwahanol, yn dibynnu ar y math o elusen a'r hyn rydych am ei wneud gyda'r tir. Ceisiwch wybod ble y gallwch gael cyngor a sut i wneud cais am ein cymeradwyaeth pan fydd ei hangen.

Ystyr 'tir elusennau' yw tir sy'n cael ei ddal gan elusen neu ar ymddiriedolaeth ar gyfer elusen yng Nghymru neu Loegr. Mae'n cynnwys unrhyw adeiladau neu adeileddau ar y tir ac unrhyw fuddiannau mewn tir elusennau, megis hawliau tramwy neu fynediad. Gall tir eich elusen gael ei ddisgrifio yn nogfen lywodraethol yr elusen neu ryw ddogfen arall.


Prynu tir

Gall y rhan fwyaf o elusennau brynu tir at eu defnydd eu hunain neu at ddibenion buddsoddi. Fel arfer bydd y pŵer i brynu a dal tir wedi'i amlinellu yn nogfen lywodraethol yr elusen. Os nad yw'ch dogfen lywodraethol yn cynnwys pŵer o'r fath gall eich elusen ddibynnu ar yr hyn a elwir 'y pŵer statudol'.

Nid ydym yn gallu eich cynghori a yw tir yn addas i'ch elusen ei brynu neu beidio. Cynghorwn eich bod yn cysylltu â'ch ymgynghorydd proffesiynol eich hun os ydych yn ystyried prynu tir.

Gwybod mwy:

Prynu neu rentu tir neu eiddo elusen

Brig y dudalen


Gwerthu tir

Gall y rhan fwyaf o elusennau werthu tir. Caniateir i elusennau sy'n gwmnïau werthu tir oherwydd pŵer yn eu dogfen lywodraethol. Yn gyffredinol gall elusennau nad ydynt yn gwmnïau ddibynnu ar y pŵer statudol.

Er y gall ymddiriedolwyr y rhan fwyaf o elusennau werthu tir yn ddidrafferth, mae rhai gofynion arbennig y mae'n rhaid eu bodloni. Yn gyffredinol mae'n rhaid i chi:

  • geisio cyngor ysgrifenedig gan syrfëwr cymwysedig
  • hysbysebu'r gwerthiant oni bai bod y syrfëwr yn dweud fel arall
  • bod yn hapus mai'r hyn sy'n cael ei gynnig i chi yw'r pris gorau y gallwch ei gael

Mae rhai amgylchiadau pan fydd angen ein cymeradwyaeth ni arnoch, er enghraifft:

  • os ydych yn gwerthu tir i rywun sydd wedi'i gysylltu â'r elusen (unigolyn cysylltiedig)
  • yn y rhan fwyaf o achosion lle mae angen y tir i sicrhau bod eich elusen yn gallu bodloni ei hamcanion, er enghraifft neuadd bentref, maes chwarae, eglwys, elusendy neu ysgol

Ni allwn ddweud wrthych a ddylech werthu'ch tir neu beidio. Cynghorwn eich bod yn cysylltu â'ch ymgynghorydd proffesiynol eich hun pan fyddwch yn ystyried gwerthu tir.

Gwybod mwy:

Gwerthu tir neu eiddo elusen

Brig y dudalen


Prydlesu tir

Yn y rhan fwyaf o achosion, gallwch brydlesu tir sy'n eiddo elusen heb ein cymeradwyaeth ni ar yr amod eich bod yn cydymffurfio ag unrhyw ofynion cyfreithiol.

Yn gyntaf gwnewch yn siŵr bod:

  • y pŵer gennych i brydlesu'r tir
  • mae'ch elusen yn berchen ar y tir
  • nid yw'ch dogfen lywodraethol yn gwahardd y brydles
  • mae er lles gorau eich elusen

Dylech ystyried ceisio cyngor proffesiynol gan syrfewyr i roi arweiniad ar hysbysebu'r brydles a phrisio'r eiddo. Mae hyn yn sicrhau eich bod yn cael y telerau gorau am y brydles.

Mae rhai amgylchiadau pan fydd angen ein cymeradwyaeth ni arnoch, er enghraifft:

  • os ydych yn prydlesu tir i rywun sydd wedi'i gysylltu â'r elusen (unigolyn cysylltiedig)
  • rydych am brydlesu unrhyw dir y mae eich dogfen lywodraethol yn dweud y gellid ei ddefnyddio at ddiben arbennig oni bai eich bod yn cael eiddo sydd yr un mor addas yn ei le
  • nid ydych wedi cael adroddiad gan syrfewyr pan fydd ei angen
  • nid ydych am ddilyn cyngor y syrfëwr
  • mae'r ddogfen lywodraethol yn gwahardd yr ymddiriedolwyr rhag prydlesu'r tir
  • yn y rhan fwyaf o achosion lle mae angen y tir i sicrhau bod eich elusen yn gallu bodloni ei hamcanion, er enghraifft neuadd bentref, maes chwarae, eglwys, elusendy neu ysgol 

Ni allwn ddweud wrthych a ddylech werthu'ch tir neu beidio. Cynghorwn eich bod yn cysylltu â'ch ymgynghorydd proffesiynol eich hun os ydych yn ystyried prydlesu tir.

Gwybod mwy:

Prydlesu tir neu eiddo elusen

Brig y dudalen


Breinio tir yng Ngheidwad Swyddogol Elusennau

Gwasanaeth rhad ac am ddim yw hwn a weithredir gan y Comisiwn. Mae'n rhoi tawelwch meddwl i ymddiriedolwyr bod tir yr elusen yn parhau i gael ei ddal ar gyfer yr elusen er eu bod wedi ymddiswyddo neu wedi cael eu disodli.

Mae'n rhaid i dir elusennau gael ei ddal yn enw rhywun. Oni bai bod eich elusen yn gwmni neu'n corfforaethol arall, ni allwch gofrestru'r teitl yn enw eich elusen yn unig; yn hytrach mae'n rhaid iddo gael ei ddal yn enwau unigolion ar ran yr elusen. Pan fydd y corff ymddiriedolwyr yn newid gall costau godi oherwydd mae'n bosib y bydd rhaid cofrestru'r tir yn enw'r ymddiriedolwyr newydd.

Dewis arall, symlach, rhad ac am ddim yw gofyn i'r Ceidwad Swyddogol ddal y teitl ar ran eich elusen. Mae'r Ceidwad Swyddogol yn dal y teitl cyfreithiol i'ch tir yn unig ac ni all ddweud sut y caiff ei ddefnyddio.

Gwybod mwy a gwneud cais:

Breinio tir elusen yng Ngheidwad Swyddogol Elusennau

Brig y dudalen

© 2012 Hawlfraint y Goron          Hysbysiad Hawlfraint | Ymwadiad a Datganiad Preifatrwydd | Cwis