This snapshot, taken on 02/10/2009, shows web content selected for preservation by The National Archives. External links, forms and search boxes may not work in archived websites.
Cafodd gorsaf bwer Fibrowatt yn Thetford, Norfolk, sy'n cael ei thanio â sarn dofednod, ei hagor ym 1998. Dyma'r drydedd orsaf o'r math yma i gael ei hagor yn y Deyrnas Unedig. Dyma'r fwyaf hefyd, gyda'r gallu i greu 38.5MW o allbwn.
Mae'r orsaf yn gweithio drwy hylosgi rhyw 400,000 tunnell o sarn dofednod y flwyddyn. Mae'r sarn yn gymysgedd o faw ieir a defnyddiau fel gwellt neu naddion coed.
Yn nodweddiadol, mae gan y sarn gynnwys ynni o ryw 9 i 15MJ am bob cilogram. Mae'r ynni yma'n cael ei ddefnyddio i droi dwr yn stêm, sy'n troi tyrbin a generadur i gynhyrchu trydan.
Treuliwr anerobig yw gorsaf Holsworthy Biogas. Treulio anerobig yw'r broses lle mae mater organig yn cael ei dorri i lawr gan facteria pan nad oes aer ar gael.
Mae'r mater organig yn cael ei osod mewn treuliwr (cynhwysydd cynnes sydd wedi'i selio i gadw'r aer allan) am 10-25 diwrnod. Mae'r defnyddiau'n eplesu ac yn creu nwy methan a solet o'r enw digestate .
Mae'r nwy'n cael ei lanhau a gall gael ei ddefnyddio wedyn mewn ffwrnais, injan nwy neu dyrbin. Mae'r digestate yn cael ei ddychwelyd i'r ffermydd i'w ddefnyddio fel gwrtaith.
Mae Holsworthy Biogas yn prosesu 146,000 tunnell o dail gwartheg, moch a dofednod a gwastraff bwyd organig y flwyddyn. Mae'r tail yn cael ei gasglu o 30 o ffermydd lleol sydd i gyd o fewn 10 cilometr i'r orsaf. Mae gan yr orsaf allbwn o 2.1MW.
Y bwriad yw y bydd unrhyw wres gormodol a fydd yn cael ei greu gan yr orsaf yn cael ei ddefnyddio i gynhesu'r ysbyty, yr ysgolion ac adeiladau eraill yn Holsworthy.
Mae gwaith trin carthion Minworth, yn ymyl Birmingham, yn gwbl hunangynhaliol o ran trydan, ac mae'n allforio'r gormodedd, sef 12 y cant, i'r Grid Cenedlaethol. Mae'r gwaith yn gwasanaethu 1.3 miliwn o bobl.
Mae system fio-ynni Minworth yn defnyddio treuliad anerobig i broses mwy na 4,000 litr o laid y dydd, gan gynhyrchu 75,000 metr ciwbig o nwy carthion, sef methan yn bennaf.
Mae'r methan yn cael ei gywasgu a'i anfon mewn pibellau i orsaf gwres a phwer cyfun (CHP) i gael ei losgi mewn pum injan nwy. Gall pob injan gynhyrchu 1.5MW o drydan.
Injan mewn CHP yw'r system ddelfrydol ar gyfer gorsaf fio. Mae CHP yn llosgi bio-nwy i gynhyrchu trydan a gwres, a bydd rhywfaint o'r gwres yn cael ei ailddefnyddio yn y broses trin carthion.
Diagram drwy garedigrwydd Greenfinch Ltd
Mae'r bio-wastraff yn y broses yma'n cynnwys bwyd, llysiau gwastraff, olew coginio ac esgyrn.
Mae'r cartref cyffredin yn cynhyrchu 4.2kg o wastraff o'r gegin bob wythnos. Mae'r driniaeth ymlaen llaw yn cynnwys pasteureiddio (triniaeth â gwres), a llarpio'r gwastraff i greu pelenni.
